Phoenixramp
De Phoenixramp vond plaats op 21 november 1847, toen het schip de Phoenix met aan boord zo'n 200 landverhuizers verging op Lake Michigan.
Inhoud |
De ramp
De Phoenix was op 11 november 1847 vertrokken vanuit Buffalo, New York met als bestemming diverse havens langs het Michiganmeer. Het zou de laatste tocht van dat seizoen worden, voordat het weer te slecht werd. Aan boord waren zo'n 250 passagiers, waaronder 50 Amerikanen en zo'n 200 landverhuizers uit Nederland. Het schip had een stop gemaakt in Manitowoc, waar het enkele uren had moeten wachter tot het weer op zou klaren. Als volgende stop stond Sheboygan, Wisconsin op de planning.
In de nacht van 20 op 21 november begon de fatale reis om 1 uur 's nachts. Een uur of twee later werd ontdekt dat de pompen niet goed werkten, waardoor het water in de boilers te laag kwam te staan. Voordat hier wat aan werd gedaan, raakten de boilers oververhit en ontstond er brand. Pogingen om de brand te stoppen mislukten en al snel werd duidelijk dat het schip niet te redden was.
De Phoenix was voorzien van twee reddingsboten. De kapitein, Benjamin Sweet, was niet mobiel omdat hij eerder op de tocht zijn knie had bezeerd. Hij werd in de eerste boot geholpen en bereikte samen met 21 anderen veilig de kust. Ook de tweede boot, met aan boord 21 personen, wist veilig aan land te komen.
Rond half vijf was het licht van de brand te zien in Sheboygan. Het schip de Delaware, dat daar voor anker lag, voer meteen uit om te zien of ze konden helpen. Vijf kwartier later kwamen ze bij het brandende schip aan. Tegen die tijd was de Phoenix al tot de waterlijn afgebrand. De Delaware wist nog drie mensen te redden.
De passagiers
Onder de passagiers bevonden zich zo'n 200 landverhuizers uit Nederland. Het waren allemaal Afgescheidenen. Er waren een aantal families uit Wierden en Holten, waaronder Gerrit Geerlings en zijn familie. Geerlings was in Hattem diaken geweest onder dominee Anthony Brummelkamp en was samen met Brummelkamp betrokken bij de oprichting van diverse Afgescheiden gemeenten in de Achterhoek. Hij was voor de Achterhoekse emigranten dus geen onbekende.
Het merendeel van de families kwam uit Winterswijk, Aalten en Varsseveld. Onder hen waren veel Afgescheidenen van het eerste uur, zoals Lammert Rademaker uit Varsseveld, Derk Willem Navis uit Aalten en Hendrik Jan Wilterdink uit Winterswijk.
Overlevenden
De overlevenden bestonden uit:
- De kapitein en 8 bemanningsleden,
- Drie Amerikaanse passagiers: Mr. Long, Clarence O'Connor en vrouw,
- Gerritje Oberink, de enige overlevende van de groep uit Varsseveld,
- Uit Holten: Teunis Schuppert met vrouw en kind, Berend Jan Wissink met vrouw, 2 zusjes Landeweerd,
- Uit Wierden/Enter: Gerrit Geerlings met vrouw en 4 kinderen (2 andere kinderen kwamen om)
- Uit Winterswijk: Hendrik Jan Esselinkpas, Berendina Willink, Hendrik Jan Wilterdink, Willemina ten Dolle, Jan Willem Oonk met 3 dochters (zijn vrouw en 3 zoons kwamen om), Derk Antony Voskuil, Harmen Jan Reuselink.
Nasleep
De dagen na de ramp spoelden diverse lijken aan, die maar gedeeltelijk konden worden geidentificeerd. De overlevenden hadden vaak al hun bezittingen verloren. Voor hen werden collecties gehouden in kerken in de VS en de Achterhoek. De meeste overlevenden vestigden zich in Sheboygan, Wisconsin. Berendina Willink vertrok naar Alto, Wisconsin en Hendrik Jan Esselinkpas naar Holland, Michigan.
Het duurde tot begin 1848 tot het bericht doordrong tot de achterblijvers in de Achterhoek. Het schokkende nieuws is waarschijnlijk een van de redenen waarom de emigratie in 1848 dramatisch afneemt. Het zou tot 1854 duren voordat de emigratie weer op hetzelfde peil was als voor de Phoenixramp.
Zie ook
Externe links
Literatuur
- Mildred Wieberdink e.a., Out of the Phoenix.. a tragic beginning. Holland immigrants triumph over tragedy 1847-1987
- Mary Risseeuw, A Phoenix sesquicentennial tribute 1847-1997
- Willem Wilterdink, Winterswijkse pioniers in Amerika
